Schrijfwijze

Van DuikWiki

Ga naar: navigatie, zoek


Wim Van Doeselaer bij het opzoeken van de juiste schrijfwijze. Deze van Dale gebruiken we uiteraard niet meer bij het controleren van de juiste spelling. Foto: Ivo Madder
Groter
Wim Van Doeselaer bij het opzoeken van de juiste schrijfwijze. Deze van Dale gebruiken we uiteraard niet meer bij het controleren van de juiste spelling. Foto: Ivo Madder

Inhoud

Hippospelling

In augustus 2006 ging de zoveelste nieuwe spelling van onze taal in voege. Het begon in 1863, toen voor de eerste keer een officiële spelling werd vastgesteld, de zogenaamde ‘spelling-De Vries en Te Winkel’. In 1946 werd ze gewijzigd. Omdat er nog te veel betwistingen waren, voornamelijk over de spelling van de bastaardwoorden, is in 1954 het Groene Boekje opgesteld. In 1996 was er opnieuw een spellingwijziging en 10 jaar later zet de Nederlandse Taalunie nogmaals de puntjes op de i.

Dit bracht heel wat commentaar en protest naar voren. Voor velen uit ons taalgebied is dat immers de vijfde spellingwijziging in hun leven! Vele Nederlandse kranten en tijdschriften zijn van plan die laatste spelling te boycotten. Ook een aantal auteurs hebben zich daarbij aangesloten. In Vlaanderen is er geen noemenswaardig protest gerezen. Deze spelling is trouwens alleen verplicht voor de overheid en het onderwijs.

Ook Hippocampus zal de spelling voorgesteld door de Nederlandse Taalunie volgen. De redactie is van mening – hoewel ze ook heel wat kritiek heeft op die voortdurende wijzigingen - dat er een spellingeenheid moet zijn, zoniet gaan we terug naar middeleeuwse toestanden, waar ieder zijn eigen schrijfwijze hanteerde. Maar het is duidelijk dat er door de redactie dikwijls naar het nieuwe Groene Boekje - eigenlijk de 'Woordenlijst Nederlandse Taal' - en naar van Dale zal moeten worden gegraaid.

De Hipporedactie zit regelmatig met spellingproblemen. Veel van onze terminologie komt immers helemaal niet voor in het Groene Boekje of in van Dale. Soms hebben we gebruik kunnen maken van de bestaande regels. Maar soms ook niet. Daarom heeft de redactie in deze gevallen de knoop doorgehakt en een bepaalde spelling vastgesteld. Deze ‘huisstijl’ zorgt immers voor eenvormigheid en evenwicht in onze publicaties. We geven hieronder een overzicht van deze gevallen. Graag bevelen we deze schrijfwijze aan.

Juiste schrijfwijze

Een uniforme 'huisstijl' betreffende het gebruik van duiktechnische woorden is wenselijk. Daarom brengen we hier een overzicht van enkele woorden, en hun wenselijke schrijfwijze, die algemeen gebruikt worden binnen onze liga.

brevetten en titels

  • niet-duikers zijn mensen die niet duiken.
  • junioren of juniores (i.p.v. juniors).
  • senioren of seniores (i.p.v. seniors).
  • Junior of Juniors => gebruikt als indeling bij fotografiewedstrijden.
  • Master of Masters => gebruikt als indeling bij fotografiewedstrijden.
  • oud-leerling (i.p.v. oudleerling).
  • privéopleiding (sinds de spelling van 2005 staat er na privé geen koppelteken meer in dergelijke samenstellingen).
  • erevoorzitter (i.p.v. ere-voorzitter).
  • vicevoorzitter (i.p.v. vice-voorzitter).
  • ex-leden, ex-voorzitter (op het voorvoegsel 'ex-' volgt altijd een koppelteken).
  • 1*Duiker of 1*D.
  • 2*Duiker of 2*D.
  • 3*Duiker of 3*D.
  • 4*Duiker of 4*D.
  • 1*Instructeur of 1*I.
  • 2*Instructeur of 2*I.
  • 3*Instructeur of 3*I.
  • 1*Vrijduiker of 1*FD (FD staat voor Free Diver).
  • Opgelet! Duiker(s) en instructeur(s) worden niet altijd met een hoofdletter geschreven. Volgende zin maakt dat duidelijk. Tijdens de Academische Zitting, waar geen duikers (i.p.v. Duikers) maar wel veel instructeurs (i.p.v. Instructeurs) aanwezig zijn, worden de titels 1*I/Initiator uitgereikt. Na de titeluitreiking kan de kersverse 1*Instructeur samen met de andere aanwezige instructeurs genieten van de receptie die gehouden wordt.
  • Assistent-Instructeur (AI).
  • Bronzen Dolfijn (BD).
  • Zilveren Dolfijn (ZD).
  • Gouden Dolfijn (GD).
  • Begeleider Jeugdduiken (BJD).
  • Instructeur Jeugdduiken (IJD).
  • Instructeur Jeugdduiken – Evaluator (IJDE).
  • Kwalificatie Diep Duiken of KDD (i.p.v. Kwalificatiebrevet Diep Duiken).
  • examen of brevet Duiker-Hulpverlener of DHV.
  • een duiker-hulpverlener (opgelet, nu zonder hoofdletters) als veiligheid aan de kant bij een clubduik, is gewenst.
  • Het examen Duiker-Hulpverlener wordt georganiseerd door de Geneeskundige Commissie (vroeger de Medische Commissie genoemd) en de Commissie Duikonderricht. Je moet geen duiker zijn om er aan te mogen deelnemen. Naargelang de context kan duiker-hulpverlener ook. Bijvoorbeeld: NELOS telt veel duiker-hulpverleners. Jan Janssens heeft het brevet van Duiker-Hulpverlener behaald in 2004.
  • brevet Duiker-Redder (met koppelteken en hoofdletters).
  • brevet Hoger Redder (zonder koppelteken, maar wel met hoofdletters).
  • De kandidaat-instructeur moet onder andere houder zijn van het brevet Duiker-Hulpverlener of Duiker-Redder of Hoger Redder om te mogen deelnemen aan Module 2.
  • trimixduikers (met kleine letters en zonder koppelteken) doen trimixduiken of duiken met trimix.
  • nitroxduikers (met kleine letters en zonder koppelteken) doen nitroxduiken of duiken met nitrox.
  • nitroxbrevet.
  • nitroxcomputer (een 'nitroxduikcomputer' is niet fout, maar liefst 'nitroxcomputer' gebruiken).
  • nitroxduik, nitroxduiken.
  • nitroxmengsel.
  • nitroxoefenduiken.
  • nitroxtabellen.
  • brevet Basis-Nitrox-Duiker of BND.
  • brevet Gevorderde Nitrox-Duiker of GND. Geen koppelteken echter bij ‘Gevorderde Nitrox-Duiker’ want ‘Gevorderde’ is hier een bijvoeglijk naamwoord bij 'Nitrox-Duiker' (zoals ‘knappe nitroxduiker’, ‘vrouwelijke nitroxduiker’).
  • titel Nitrox-Instructeur (dus met een hoofdletter zoals de andere brevetten).
  • Eigenlijk zou het nu het brevet Basisnitroxduiker moeten worden, maar naar analogie met de andere brevetten houden we het bij het oude.
  • Opgelet! Het maakt een verschil als we het over de personen hebben i.p.v. de brevettten. Een voorbeeld maakt dat duidelijk: een basisnitroxduiker (zonder hoofdletters of koppeltekens) is in het bezit van het brevet Basis-Nitrox-Duiker, een gevorderde nitroxduiker (zonder hoofdletters of koppeltekens) is in het bezit van het brevet Gevorderde Nitrox-Duiker en tot slot hebben nitroxinstructeurs (zonder hoofdletters of koppeltekens) de titel Nitrox-Instructeur.
  • brevet Wet Wheels Basis-Nitrox-Duiker of WW-BND.
  • rebreatherduiken (i.p.v. rebeather duiken).
  • rebreatherduiker (i.p.v. rebeather duiker).
  • Extended Range Duiker (ERD).
  • Normoxic Trimix-Duiker (NTD).
  • Advanced Trimix-Duiker (ATD).
  • Extended Range Instructeur (ERI).
  • Normoxic Trimix-Instructeur (NTI).
  • Advanced Trimix-Instructeur (ATI).
  • Closed Circuit Rebreather Duiker – Diluent Air (CCR-D-A) of Closed Circuit Rebreather Diluent Air (CCR-D-A).
  • Closed Circuit Rebreather Duiker – Diluent Trimix (CCR-D-A) of Closed Circuit Rebreather Diluent Trimix (CCR-D-Tx).
  • Closed Circuit Rebreather Instructeur – Diluent Trimix (CCR-I-Tx) of Closed Circuit Rebreather Instructeur Trimix (CCR-I-Tx).
  • Blender-Instructeur (BI).
  • Trimix Blender-Instructeur (BI).
  • Kwalificatie Nitrox Blender (KNB).
  • Kwalificatie Trimix Blender (KTB).
  • Het brevet Gas Blender (met hoofdletters) behaal je als je slaagt theorie gas blender (kleine letters), die beschreven staat in de cursus Gas blender.
  • Onderwaterfotograaf niveau 1 of OWF1.
  • Onderwaterfotograaf niveau 2 of OWF2.
  • Onderwaterfotograaf niveau 3 of OWF3.
  • 1*Instructeur Onderwaterfotografie.
  • 2*Instructeur Onderwaterfotografie.
  • 3*Instructeur Onderwaterfotografie.
  • specialty is in het meervoud specialties.
  • Het Specialisatiebrevet Onderwaterbiologie kan je behalen na het volgen van de cursus Specialisatie onderwaterbiologie.

Commissies e.a.

  • Commissie Duikonderricht
  • College der 3*Instructeurs
  • Brevettencomité
  • Subcommissie Jeugdduiken
  • Sectie EDIT (voorheen Subcommissie EDIT)
  • Sectie Duiktechnieken of SDT (voorheen Sectie Technisch Duiken of STD)
  • Ereraad
  • Geneeskundige Commissie (voorheen Medische Commissie)
  • Waarom schrijven we Medische Commissie (vaneen) maar Sportcommissie (aan elkaar)? Medische’ is hier een bijvoeglijk naamwoord bij commissie. Zoals ‘grote’ commissie, ‘intelligente’ commissie, enz. Sportcommissie is een samenstelling van twee zelfstandige naamwoorden ‘sport’ en ‘commissie’.
  • Sectie Mental Coaching
  • Commissie Redactieteam Hippocampus (voorheen Commissie Hippocampus)
  • Audiovisuele Commissie (voorheen Commissie Foto, Film & Video)
  • Werkgroep Video
  • Commissie Biologie
  • Commissie Duikers met een Handicap
  • Sportcommissie
  • Commissie Solidariteitsfonds
  • Departement Marketing en Communicatie (voorheen Werkgroep Communicatie)
  • Werkgroep ICT

Duikmateriaal (vroeger was het duikmaterieel)

  • buddy line (i.p.v. buddy-line). Vermits de term in het Nederlands niet bestaat hebben we de Engelse spelling overgenomen en in het Engels wordt er geen liggend streepje tussen twee woorden geplaatst. Als een Engels woord officieel overgenomen wordt in het Nederlands, wordt er wel een koppelteken tussen geplaatst (bijv. lay-out). Het soms gebruikte ‘body line’ is fout: het is immers een touw dat ‘buddy’s’ (vrienden, maten) verbindt.
  • buddylijn: vergelijkbaar met andere samengestelde woorden, die in van Dale staan (zoals aidsbuddy, filmbuddy, politiebuddy, taalbuddy, uitgaansbuddy), kan buddylijn als correct Nederlands beschouwd worden.
  • duikbril of duikmasker => 'duikmasker' komt van het Franse ‘masque de plongée’ => zowel 'duikbril' en 'duikmasker' zijn correct volgens van Dale.
  • led (i.p.v. LED). De afkorting van 'Light Emitting Diode' (lichtgevende diode - halfgeleider die licht geeft als er een gelijkstroom doorheen wordt geleid, vaak gebruikt als indicatie- of verklikkerlampje op elektrische apparaten) werd vroeger als 'LED' geschreven, maar ondertussen is deze afkorting dusdanig ingeburgerd dat ze volgens de nieuwe spelling als 'led' geschreven moet worden.
  • ledverlichting (i.p.v. led-verlichting). Je schrijft geen koppelteken als het eerste deel van de samenstelling een met kleine letters geschreven letterwoord is dat je uitspreekt alsof het om een gewoon woord gaat. Zo schrijf je ook vipbehandeling , aidsepidemie en hifiketen.
  • ontspanner of ademautomaat. Eigenlijk is ‘ontspanner’ ook een gallicisme (van het Franse ‘détendeur’), maar het is zo algemeen ingeburgerd in het Vlaamse duiktaalgebruik dat we de term hebben behouden.
  • vinnen (i.p.v. palmen). Palmen is gallicisme (van het Franse palmes). Vinnen is correct.
  • het zwemvest (i.p.v. 'de zwemvest'). Het zwemvest, het vest. Het vest draag je onder de jas. De vest is een vesting- of stadsgracht. Vest als onderdeel van een plaatsnaam wijst erop dat daar vroeger een stadsgracht was, bijv. de Lombardenvest in Antwerpen.
  • het trimvest (i.p.v. de trimvest), want: het vest (kledingstuk), de vest = vestingsgracht.
  • duikmateriaal (i.p.v. duikmaterieel). Sinds 2005 is het volgens van Dale eindelijk duikmateriaal geworden.
  • materieel: al wat nodig is voor een werk of bedrijf (gereedschappen, werktuigen en machines).
  • materiaal: de ruwe stof tot enig werk of waaruit iets is opgebouwd. Synoniem: bouwstof, grondstof. Maar materiaal wordt bij ons heel veel verkeerd gebruikt voor: materieel, gereedschap (Belgisch-Nederlands, niet algemeen) => tegenwoordig is materiaal dus wel juist!
  • Beide ademautomaten zijn 'even goed' dus kan ik 'evengoed' de goedkopere nemen. => In de betekenis van 'ook, evenzeer' moet je 'evengoed' in één woord schrijven.
  • NiCd (Nickelcadmium)
  • NiMH (Nickelmetaalhydride)
  • pony bottle.
  • sidemountduiken (i.p.v. sidemount-duiken), sidemount-systeem, sidemount-duikvest, sidemount-grotduikers. Eigenlijk zou het in één woord geschreven moeten worden (sidemountconfiguratie), maar dan is het wel een zeer lange constructie: dus stelt het redactieteam voor: sidemount-configuratie.

Duiktermen en -begrippen

  • 12-meterprocedure.
  • 7 dagenduikcruise (i.p.v. 7-dagenduikcruise). Sinds de spelling van 2005 is het koppelteken in dit soort constructies verdwenen. Zo schrijf je ook 1 meifeest, 1 aprilgrap, 24 uurseconomie, enz. zonder koppelteken. Als je die woorden voluit schrijft, schrijf je ze aan elkaar: eenmeifeest, eenaprilgrap, vierentwintiguurseconomie, enz.
  • 18e-eeuws wrak. We gebruiken een koppelteken omdat het om een klinkerbotsing in een samengesteld bijvoeglijk naamwoord gaat. Volgens de Taalunie worden rangtelwoorden bij voorkeur als volgt geschreven: 1e, 2e, 3e, enz.
  • Algemene Duikverantwoordelijke
  • apneu (i.p.v. apnea of apnée) is het inhouden van je adem. Verscheidene jaren lang gebruikten we apnea; we waren onze eigen gang gegaan, gebasseerd op het bij ons ingeburgerde Franse woord apnée. Door het jarenlange gebruik van 'apnée' was ‘apnea’ in ons Hippo-taalgebruik volledig ingeburgerd. Maar ‘apneu’ is echter het juiste Nederlandse woord. Dus sinds begin 2008 gebruiken we enkel nog apneu in ons magazine Hippocampus en andere NELOS-documenten.
  • apneuduiken (i.p.v. apneaduiken)
  • back-updecompressiemiddel
  • back-upmiddel
  • bail-out
  • bail-outduik
  • bail-outflessen
  • bail-outmiddel
  • bail-outoefeningen
  • bail-outplan
  • bail-outplanning
  • buddy's. In het Engels is het ‘buddies’, maar als we ‘buddy’ als Nederlands beschouwen (is toch algemeen aanvaard) dan is het buddy’s.
  • 'diehards' duikers
  • decocomputer (i.p.v. deco-computer)
  • deco-ongevallen
  • decompressieongeval. Wat decompressieongeval betreft: dat staat natuurlijk niet in de van Dale, dan maar de regels volgen: in principe aaneen schrijven, behalve als er verwarring zou kunnen ontstaan (bijv. zee-egel, radio-omroep). De 'e' en 'a' zijn geen botsende klinkers, net zomin als 'e' en 'o', dus hoeft daar geen streepje tussen te staan. In decompressie-eenheid schrijf je wel een streepje, anders krijg je allemaal botsende e'tjes na elkaar. Hier is geen verwarring mogelijk; dus "decompressieongeval".
  • deep stops
  • desatureren (i.p.v. ontzadigen). Ontzadigen bestaat niet!
  • duikleider
  • drop-off of drop-offs (met koppelteken in het Engels, met betekenis scherpe daling). Dit woord bestaat oorspronkelijk niet in het Nederlands. De vertaling ‘steile daling of helling’ dekt het begrip niet. We hebben dus de Engelse term én spelling van dit zelfstandig naamwoord officieel overgenomen in het Nederlands.
  • drop-out
  • eendenduik (i.p.v. eendeduik)
  • fotokopie. Vergeet niet om fotokopieën (i.p.v. fotokopies) van je IDEAL- en logboekje te nemen.
  • getijdenwaters (i.p.v. getijdewaters; volgens het Groene boekje).
  • getijbeweging (i.p.v. getijdebeweging of getijdenbeweging; volgens van Dale editie 14).
  • getijtafel (i.p.v. getijdetafel of getijdentafel; volgens van Dale editie 14).
  • getijtabel (staat niet in van Dale, maar is wel correct).
  • hekkensluiter
  • Hippocampus (met een 'i' en 'dubbele p').
  • jojoduik
  • kopje-onder (i.p.v. kopje onder). Hij was één keer bijna kopje-onder gegaan.
  • liveaboard
  • maximumdiepte.
  • Maximum Operationele Diepte of Maximale Operationele Diepte (beiden zijn juist), afgekort MOD, komt van het Engels: ‘Maximum Operating Depth’
  • maximumduikduur.
  • Middellandse Zee
  • Middellandse Zeegebied (zonder koppelteken)
  • nitroxmengels zoals Nitrox 28, Nitrox 32, Nitrox 36
  • onderwaterhockey of OWH
  • oppervlakte-interval
  • pre-Bendor (omdat voorvoegsel voor een eigennaam staat)
  • pre-pre-Bendor (i.p.v. pré-pré-Bendor)
  • pre-Zeestage
  • pre-pre-Zeestage
  • pre-Boulouris
  • pre-pre-Boulouris
  • pre-St.-Raphaël
  • slipway
  • checklist
  • checkdive
  • vrijduiken
  • vinzwemmen of zwemmen met vinnen (i.p.v. palmen)
  • zee-egel (de oude schrijfwijze 'zeeëgel' mag niet meer gebruikt worden).

Afkortingen, federatie, liga, enz.

  • Bloso (i.p.v. BLOSO). Onze afspraak is NELOS met hoofdletters te schrijven, maar ‘Bloso’ wil met kleine letters geschreven worden.
  • CMAS (i.p.v. Cmas).
  • NELOS (i.p.v. Nelos). De reden is dat bepaalde afkortingen van andere organisatie niet klein geschreven mogen worden en dat er zodoende een ongelijkheid gecreëerd wordt met onze organistie. Bijv. VVW kan niet als Vvw.
  • NELOS-duiker (i.p.v. Nelosduiker of Nelos-duiker)
  • NELOS-fotografen
  • NELOS-Duikonderricht (Duikonderricht met een hoofdletter!)
  • NELOS-infomap
  • van de NELOS of nog beter van NELOS (i.p.v. van het NELOS)
  • NELOS kwam alweer in de .... (i.p.v. NELOS kwam weeral in de ...) - Weeral is gewestelijk voor alweer.
  • Hippolezer (i.p.v. Hippo-lezer)
  • IDEAL (i.p.v. Ideal of ideal)
  • gsm'en (i.p.v. gsm-en). Gsm-abonnee en gsm-net (met liggend streepje), maar het werkwoord schrijf je met een apostrof: gsm'en.
  • sms'en - sms'te - ge-sms't
  • dvd, tv, gsm (i.p.v. DVD, TV, GSM). De schrijfwijze van afkortingen is in sommige gevallen afhankelijk van de bekendheid ervan. Vaak zien we bij afkortingen de volgende ontwikkeling. Als de afkorting nieuw is, worden punten en hoofdletters gebruikt (W.C.). Als de afkorting enigszins is ingeburgerd, verdwijnen de punten (WC). Als de afkorting algemeen gebruikt wordt, verdwijnen ook de hoofdletters. De gangbare regel voor afkortingen van 'zaaknamen' is dat ze geen hoofdletter en geen punt krijgen. Bijvoorbeeld: gsm, tv, wc, cd, hbo, tbc. Enkele afkortingen zijn echter ingeburgerd met een hoofdletter (bv. LSD, SM, LPG) of krijgen een hoofdletter omdat ze relatief nieuw of onbekend zijn (bijv. ICT, THC, MKZ).
  • URL (i.p.v. url). Zowel de schrijfwijze met hoofdletters (URL) als die met kleine letters (url) is volgens ons verdedigbaar. Van Dale hanteert de spelling met hoofdletters, Het Groene Woordenboek (dat de officiële spelling van het Groene Boekje volgt) kiest voor kleine letters. Omdat het nog een relatief nieuw woord is, gaat onze ('Taaladvies' van het Taalunieversum) voorkeur uit naar 'URL'. Meervoud is: URL's.
  • bijvoorbeeld, bijv. of bv. (bvb. is geen correcte afkorting meer).
  • Is het 'de wc' of 'het wc'? WC staat voor watercloset, wat een het-woord is, maar de afkorting wc is een de-woord. Let ook op de schrijfwijze van wc: met kleine letters (behalve in het begin van een zin) en zonder puntjes.
  • Op zijn cv vermeldde hij ook zijn zwemdiploma's, wat wel een beetje belachelijk was voor een burgerlijk ingenieur. (Afkorting voor (het)curriculum vitae. Wordt met kleine letters en zonder puntjes gespeld. Ook (de) centrale verwarming wordt als cv afgekort).
  • Mr De Ridder (i.p.v. mr. De Ridder). De woorden 'meneer' en 'mijnheer' schrijf je voluit met een kleine letter. 'Meneer' is de spreektaalvorm van 'mijnheer'. De afkorting ervan is 'Mr', met een hoofdletter en zonder punt.
  • Dr De Laet (i.p.v. dr. De Laet). We schrijven 'Dr' (dokter) met een hoofdletter en zonder punt.
  • (V)OSSEN, de regionale overkoepelende organisaties (AVOS, BRAVOS, OVOS, LIMOS, WEVOS).

Film, foto en video

  • fotografen (i.p.v. fotograven)
  • Een foto wordt genomen (i.p.v. getrokken => foto's worden niet getrokken, maar genomen)
  • OW-foto- en videografie
  • onderwaterfoto- en videografie
  • onderwaterfoto en -videografen
  • onderwaterfoto en -videograferen
  • foto- en videograaf
  • zwart-witfoto's

Redactie

  • advertorial: is een advertentie, vermomd als redactioneel artikel (zie ook: http://nl.wikipedia.org/wiki/Advertorial)
  • après-dive (naar analogie van après-ski).
  • Ik heb die pagina gedeletet (i.p.v. gedeleted) - geleten, deletete, gedeletet.
  • editoriaal is geen correct Nederlands; is vertaald Frans (éditorial). Wel correct is: commentaarstuk, redactioneel, van de redactie, artikel van de reactie, artikel van de hoofredacteur, redactioneel commentaar. De auteur kan de hoofdredacteur of een commentator zijn. (Zie ook: http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/237/ ).
  • e-mail (de e-mail met koppelteken, is elektronische post. Het email, zonder koppelteken, is glas); synomiem: e-mailbericht of elektronische post.
  • e-mailadres.
  • full colour (zonder koppelteken - volgens recentste van Dale, editie 14); full colour (Engels) – full color (Amerikaans, maar staat niet meer in van Dale). Dus full colour gebruiken.
  • Hij kon de verleiding niet weerstaan... (i.p.v. Hij kon niet aan de verleiding weerstaan...).
  • internetsite - internetsites.
  • lay-out (met koppelteken - volgens recentste Van Dale), gelay-out, lay-outen, lay-outte.
  • omega 3-vetzuren (tot 2005 werd de schrijfwijze omega-3-vetzuren in de adviesboeken als juiste vorm geadviseerd, maar sinds de verschijning van het Groene Boekje van 2005 moet het eerste streepje vervangen worden door een spatie).
  • op-en-top (bijv. hij voelt zich op-en-top in zijn vel als hij aan het duiken is).
  • PowerPointpresentatie
  • preredactievergadering (i.p.v. pre-redactievergadering of pré-redactievergadering).
  • win-winsituatie (i.p.v. win-win-situatie).
  • worstcasescenario schrijf je in het Engels als 'worst-case scenario' en in het Nederlands in één woord.
  • Word je op het verkeerde been gezet als je de zin "Wordt je buurman ziek?" te lezen krijgt? Waarom wordt je het leven zo moeilijk gemaakt? => Bij inversie (als het onderwerp na het werkwoord staat) komt er geen t bij het werkwoord als "je" het onderwerp van de zin is. Dat is het geval in de eerste "word je", maar niet in de tweede en derde.
  • Puntsgewijze opsomming, gebruik van leestekens: de regels daaromtrent zijn niet altijd consequent toe te passen, zie: http://taaladvies.net/taal/advies/tekst/94
  • rechterhand (i.p.v. rechter hand). Uiteraard ook linkerhand (i.p.v. linker hand). In van Dale vind ik natuurlijk niet ‘rechterenkel’, maar wèl: rechterhand, rechterneusgat, rechtervleugel, linkerhersenhelft, linkerbeen, linkerschouder, enz. Dus naar analogie: rechter- en linkerenkel. Zie ook http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/504/
  • multiplechoicevragen (i.p.v. multiple-choice-vragen).

Biologie - fauna & flora

  • snotolf, meervoud: snotolven

Juiste schrijfwijze soortnamen

  • Schrijf soortnamen als fluwelen zeekrab, wilde eend en blauwe vinvis met kleine letters.
  • Toelichting: Nederlandse dier-, plant- en fruitnamen zijn soortnamen en krijgen in de regel geen hoofdletter. Het maakt daarbij niet uit of het gaat om de naam van een familie (eenhoevigen, leliefamilie), een geslacht (paard, tulp) of een soort (huismus, ezel, bostulp). Nog enkele voorbeelden: treurwilg, ijsvogel, huismus, makreel, paarlemoervlinder, sint-bernardshond, els, satansboleet en madeliefje.
  • Ook dier-, plant- en fruitnamen die naar een eigennaam genoemd zijn, krijgen een kleine letter: przewalskipaard, jerichoroos, nijlkrokodil, noordzeekrab, cox, reine-claude. We schrijven ook geen hoofdletters bij soortnamen die door een of meer bijvoeglijke naamwoorden worden voorafgegaan zoals kleine karekiet, gele treurwilg, vale gier, wilde eend, blauwe vinvis, blauwe knoop, gele lis, rode beuk, tamme kastanje, ruwe groene russula.
  • Soortnamen als Vlaamse gaai, Duitse herdershond, Libanese ceder en Kaaps viooltje krijgen wel een hoofdletter, omdat Vlaams, Duits en Libanees van aardrijkskundige eigennamen afgeleide bijvoeglijke naamwoorden zijn.
  • In de Latijnse benamingen krijgt de geslachtsnaam bij conventie een hoofdletter en de soortnaam een kleine letter: Passer domesticus, Mytilus edulis, Equis asinus, Tulipa sylvestris.
  • Het komt geregeld voor dat biologen ook in de Nederlandse namen van dier- en plantensoorten hoofdletters gebruiken. Dit hoofdlettergebruik is niet in overeenstemming met de Nederlandse spelling.
  • Bron 'Juiste schrijfwijze soortnamen': Nederlandse Taalunie & Taaltelefoon van de VRT.


Allerlei

  • m'n (i.p.v. mijn) - Die “m’n” is zo weer iets Hollands;“mijn” wordt ook uitgesproken als “m’n” dus is het niet nodig dat speciaal in de verf te zetten.
  • Het is 'Johns boot' en 'Pieters laatste ...'. Enkel weglatingsteken gebruiken indien eindigend op a, o, u, i, y (bijv. Anna's boot, Rudy's auto).
  • fotokopieën (i.p.v. fotokopies)
  • Pasen, Kerstmis (het feest), Allerheiligen, Allerzielen,... schrijf je allemaal met een hoofdletter. Alleen kerstmis schrijf je met een kleine letter als het om de mis zelf gaat.
  • Afgeleiden schrijf je met een kleine letter: paasmaandag, paashaas, kerstdag, kerstgeschenk, allerheiligendag, enz.
  • Gisteren was het Nieuwjaar, maar ik heb mijn nieuwjaar voor het nieuwjaar pas vanochtend gekregen.
  • kantje boord (i.p.v. kantje boordje)
  • thermocline laag
  • mangrove; synoniem: wortelboom, rizofoor
  • mangroves of mangroven (beide zij toegelaten volgens van Dale, editie 14); synoniem: mangrovebos, vloedbos.
  • cafés i.p.v. café's. Woorden zoals coupé, soufflé, libellé, café, decolleté,... krijgen in het meervoud gewoon een 's' erbij, zonder apostrof.
  • infuus of baxter? Zo'n ding heet een infuus. Baxter is een merknaam
  • Hospitaal of ziekenhuis? Een hospitaal is een ziekenhuis voor militairen. Een hospitaal is overigens ook een kweekplaats voor jonge oesters.
  • Sea King (i.p.v. Seaking)
  • 40e Smaldeel of 40ste Smaldeel (i.p.v. 40e smaldeel of 40ste smaldeel)
  • Luchtcomponent van Defensie (i.p.v. Luchtmacht)
  • Groot Barrièrerif
  • Piranha schrijf je, net zoals in het Portugees, met een h. Je spreekt het min of meer op z'n Portugees uit [pirànja] of in België ook wel als [pirààna].
  • Cousteaus beste films (i.p.v. Cousteau's beste films)
  • Jacques-Yves Cousteau
  • Kandidaten die zich voorbereid hadden (die i.p.v. welke; welke is verouderd).
  • Wegens gezondheidsklachten (i.p.v. omwille van gezondheidsklachten). Reden:'omwille van' drukt altijd een doel uit en geen reden. Zie ook: http://taalunieversum.org/taal/advies/vraag/600.
  • Als je je brevet haalt, slaag je in je examen. Dus fout is: luk je in je examen. Wel kan je zeggen: "Het is me gelukt, ik ben geslaagd."
  • is het vin-vissers of vinvissers? Is natuurlijk een nieuw woord. De regel is aaneenschrijven of het moest onduidelijk zijn. Dus aaneen: vinvissers.
  • ‘Guinness Book of Records’
  • Ikeastijl (i.p.v. Ikea-stijl)
  • Volvopersoneel (i.p.v. Volvo-personeel)
  • trans-Atlantische vluchten. Op een voorvoegsel volgt een koppelteken als het grondwoord met een hoofdletter begint. Zo ook: on-Belgisch, anti-Duits en pro-Amerikaans.
  • Maar de volgende generatie blijft weer in de zekere refuge van de lagune met zijn zeegrasweiden en mangroves. (Nvdr, ‘refuge’ is Frans voor ‘refugié’ en betekent vluchteling. Het is afgeleid van het Latijnse woord ‘refugium’: plaats waar dieren beschermd kunnen overleven).
  • Hij kon de verleiding niet weerstaan (i.p.v. Hij kon niet aan de verleiding weerstaan) => Weerstaan aan is letterlijk vertaald Frans (résister à) In het Nederlands weersta je iets, niet aan iets.
  • Ze haalde de op twee na hoogste onderscheiding (i.p.v. Ze haalde de derde hoogste onderscheiding) => Je bent de op één of twee na beste, langste... en niet de tweede beste, derde langste, enzovoort. Als duidelijk is waarover het gaat, kun je ook gewoon zeggen: de tweede, de derde, zonder verdere specificatie.
  • Als bijlage (i.p.v. In bijlage). In bijlage is letterlijk vertaald Frans (en annexe). In het algemeen Nederlands zeggen we als bijlage of in de bijlage.
  • Dagelijks (i.p.v. Dagdagelijks). Dagdagelijks is een leenvertaling uit het Duits (tagtäglich) en geen algemeen Nederlands.
  • Een 'hele piet', een 'grote jan', 'bob' (die niet drinkt), een 'stijve klaas'... Al die eigennamen schrijf je met kleine letters.
  • Bij 'een handige Harry' schrijf je wel een hoofdletter en volgens van Dale is het ‘Jan Modaal’ net zoals ook 'Jan Kordaat', 'Jan Krediet', enz.
  • Iemand de zwartepiet (in één woord) doorspelen, is hem of haar als zondebok laten doorgaan.
  • Is het alle of allen? We gebruiken ‘allen’ alleen als het over mensen gaat. Bv.: Planten en dieren hebben alle maar één doel... mensen daarentegen hebben allen...
  • gedelegeerd bestuurder (i.p.v. afgevaardigd beheerder)
  • barbecueën (i.p.v. barbecuen). Volgens de nieuwe spelling van 2005 schrijf je barbecueën.
  • downloaden, downloadde, gedownload. Je kunt natuurlijk ook gewoon 'binnenhalen' zeggen.

De zuurtegraad (pH)

pH is de afkorting voor de Latijnse term ‘pondus hydrogenii’ (pondus = druk, hydrogenium = waterstof). Om de zuurtegraad van te kunnen omschrijven moeten we teruggrijpen naar de scheikunde. Voor wie dit interesseert, vertellen we dat de zuurtegraad een maat is voor de concentratie aan vrije waterstofionen (H+). Hoe meer van die H+-ionen, hoe zuurder iets is, en des te lager de pH-waarde. Hoe minder van die H+-ionen, hoe minder zuur iets is en des te hoger de pH-waarde zal zijn. Puur chemisch gezien ligt de pH-waarde steeds tussen 0 en 14 en noemt men een pH van 7 neutraal. Een pH lager dan 7 noemt men zuur, een pH hoger dan 7 noemt men basisch of alkalisch.


Juiste notatiewijzen voor tijd

  • In een niet-technische context zijn de juiste notatiewijzen '16.30 uur' en '16.30 u.' (een punt achter de u). In een doorlopende tekst gebruiken wij de vorm '16.30 uur', en in de lopende agenda: '16.30 u.'
  • In een technische (of wetenschappelijke) context zijn de juiste notatiewijzen '16 h 30 min', '16:30 h' (geen punt achter de h) en '16:30'.
  • De notatiewijze voor tijdsaanduidingen is vastgelegd in de Belgische normen NBN Z 01-002 en NBN EN 28601.

Belgische telefoon- en faxnummers

In België moet het netnummer altijd worden gekozen, ook voor oproepen binnen de zone. Bij de notatie van telefoon- en faxnummers gelden de volgende principes: de spatie is het scheidingsteken en er worden geen punten gebruikt. Concreet houdt dit in dat tussen het netnummer en het abonneenummer een spatie komt en dat de cijfers van het abonneenummer van rechts naar links per twee gegroepeerd worden; die tweetallen worden van elkaar gescheiden door een (halve) spatie.
Bij abonneenummers met een oneven aantal cijfers worden de eerste drie cijfers zonder spatie geschreven. Voorbeelden:

  • 011 32 43 54
  • 02 345 67 89
  • 0486 98 76 54 (gsm)

Toegestane afwijkende regels

In twee gevallen kan van deze algemene regels worden afgeweken:

1. als een andere groepering van de cijfers gemakkelijker te onthouden is. Voorbeelden:

  • 0800 10 800
  • 016 655 655

2. als binnen een bedrijf of organisatie de eerste cijfers steeds gelijk zijn, maar de laatste vier cijfers (het doorkiesnummer) verschillen. Voorbeelden:

  • 03 454 4123 (conciërge)
  • 03 454 5268 (secretariaat)
  • 03 454 3245 (kantine)

Afwijkingen tegen de BIN-norm

Organisaties wijken wel eens af van de BIN-norm door een liggend streepje te gebruiken, bijvoorbeeld:

  • 02-345 67 89

Ook deze notatiewijze is verdedigbaar, want door het liggend streepje wordt de structuur van een nummer grafisch verduidelijkt. Dit principe wordt ook toegepast bij rekeningnummers:

  • 000-0282275-05

Internationale telefoon- en faxnummers

Belgische schrijfwijze

Als bij het telefoonnummer ook het landnummer wordt gegeven, vervalt het eerste cijfer (0) van het netnummer. Het landnummer wordt voorafgegaan door het plusteken, dat staat voor het toegangsnummer tot het internationale net. Dat toegangsnummer wordt niet vermeld, aangezien dit niet overal 00 is. De regel in Belgie is: plusteken, landnummer, netnummer en abonneenummer worden van elkaar gescheiden door een spatie. Voor de weergave van het abonneenummer gelden dezelfde regels als bij de nationale nummers. Voorbeelden (op zijn Belgisch):

  • + 32 11 32 43 54
  • + 32 2 345 67 89
  • + 32 486 98 76 54 (gsm)

Internationale schrijfwijze

Als bij het telefoonnummer ook het landnummer wordt gegeven, vervallen de haakjes om het netnummer en het eerste cijfer (0) van het netnummer. Tussen landnummer en netnummer wordt een spatie geschreven. Het landnummer wordt voorafgegaan door het plusteken, dat staat voor het toegangsnummer tot het internationale net. Dat toegangsnummer wordt niet vermeld, aangezien dit niet overal 00 is. Tussen het plusteken en het landnummer staat geen spatie, maar in België voegt men wel een spatie toe! Voor de weergave van het abonneenummer gelden dezelfde regels als bij de nationale nummers.

Uitzondering voor sommige landen

Soms - bijvoorbeeld in Italiaanse telefoonnummers - moet ook het eerste cijfer (0) van het netnummer gekozen worden. In die gevallen valt de 0 niet weg. Voorbeeld:

  • +39 055 28 82 28

Afkortingen van telefoon en fax

In een adreslijst, in een briefhoofd met de gegevens van de afzender enz. wordt het nummer doorgaans voorafgegaan door de aanduiding telefoon (meestal afgekort als tel.), telefax (of fax) of telex (aan het begin van een regel resp.: Telefoon, (Tel.), Telefax, Fax en Telex). Hoewel het aan het Engels ontleende woord fax oorspronkelijk een afkorting is (van facsimile = 'reproductie'), wordt het gebruikt als een gewoon woord en niet gevolgd door een punt (dus niet: fax. 02 556 78 90, maar wel fax 02 556 78 90).

Rangtelwoorden in cijfers weergegeven

Is het 1ste, 2de, 3de of 1e, 2e, 3e of 1e, 2e, 3e?

  • Schrijf bij voorkeur 1e, 2e, 3e enzovoort. Zet de letter e op dezelfde hoogte als het getal. Tussen de cijfers en de letters komt geen koppelteken.
  • De weergave van rangtelwoorden in cijfers met gradentekens, zoals in 1°, 2°, 3°, wordt niet aangeraden.

Enkele of dubbele aanhalingstekens

Binnen het redactieteam maken we om een woord te accentueren, bijv. als het om een afwijkend of Engelstalig woord gaat, gebruik van enkele i.p.v. dubbele aanhalingstekens.
We volgen daarbij dus de richtlijnen van [http://taaladvies.net/taal/advies/vraag/11].
Wel blijven we dubbele aanhalingstekens plaatsen als het gaat om iets dat door iemand persoonlijk gezegd wordt. Om deze reden gebruiken we de stijl ‘4c’ die in het bericht van het taaladvies geformuleerd staat:
De minister zei: "Ik vraag me af of uw 'gefundeerde' advies wel zo gefundeerd is."

Correct gespelde aardrijkskunde

  • Caraïbische of Caribische (beiden zijn correct)
  • Dat een inwoner van Mexico een Mexicaan is en iemand uit Hongarije een Hongaar genoemd wordt vinden we natuurlijk vanzelfsprekend. Maar hoe noem je iemand uit Kirgizistan, of een inwoner van de Pitcairneilanden? De on-linelijst met buitenlandse aardrijkskundige namen in het Nederlands kan een oplossing bieden. De site werd ontwikkeld door de Nederlandse Taalunie, en bevat een alfabetische lijst met de correcte Nederlandstalige benamingen van zowat alle landen ter wereld. Die namen kan je ook vinden aan de hand van een vrij vlotte zoekmachine. Verder bevat deze stek een glossarium, waarmee je snel de Nederlandse vertalingen vindt voor buitenlandse aardrijkskundige termen.

Taal: Nederlands

http://taalunieversum.org/taal/aardrijkskundige_namen


Nuttige websites

Woordenboeken

Vertalen

Persoonlijke instellingen
voor editeurs